เปิดใจเยาวชนชายแดนใต้: 120 วันวาระกระท่อม ความหวังที่ต้อง “ต่อเนื่อง” เมื่อรากปัญหายังหยั่งลึก ท่ามกลางปฏิบัติการเชิงรุก ที่นำโดย พันตำรวจเอก ทวี สอดส่อง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม และ พันตำรวจโท วรรณพงษ์ คชรักษ์ เลขาธิการ ศอ.บต. ใน “วาระ 120 วันพืชกระท่อม” เสียงสะท้อนจากชุมชนได้เผยให้เห็นถึงความจริงที่ซับซ้อน ซึ่งเป็นทั้งความหวังและความท้าทายที่ยังคงอยู่
นโยบายจากส่วนกลางถูกนำไปปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม เกิดการรวมพลังจากผู้นำและประชาชนในพื้นที่อย่างชัดเจน มีรายงานการโค่นและเผาทำลายต้นกระท่อม และการขอความร่วมมือให้เลิกขายจนเกิดการปฏิบัติจริงในหลายพื้นที่ เช่นใน จังหวัดปัตตานี (อ.เมืองปัตตานี, ต.จะบังติกอ, อ.สายบุรี, อ.ปะนาเระ,อ.มายอ,กะพ้อ,อ.หนองจิก,อ.ไม้แก่น, อ.ยะหริ่ง, อ.แม่ลาน) จังหวัดยะลา (อ.เมืองย่านตลาดเก่า, อ.ยะหา, อ.กาบัง, อ.รามัน, อ.กรงปินัง, อ.ธารโต) และ จังหวัดนราธิวาส (อ.สุไหงปาดี) แต่ในขณะเดียวกันก็มีรายงานว่าบางพื้นที่ยังคงมีการจำหน่ายอย่างโจ่งแจ้ง ซึ่งทั้งหมดนี้สะท้อนถึงการทำงานแบบบูรณาการที่ยังไม่ครอบคลุมในทุกมิติ
อย่างไรก็ตาม ข่าวเชิงลึกที่ได้จากปากของเยาวชนในพื้นที่ได้ฉายภาพอีกด้าน ที่น่ากังวลกว่านั้น นายอิลฮาม มูซอ เยาวชนจากยะลา ยืนยันว่า แม้นโยบายนี้จะดีและควรทำอย่างต่อเนื่อง แต่ปัญหาจากน้ำกระท่อมยังคงระบาดหนักในหมู่บ้าน จนทำให้เกิดปัญหาครอบครัวแตกแยก พ่อลูกตั้งวงดื่มกันอย่างเป็นปกติ นอกจากนี้ยังเป็นต้นเหตุของปัญหาอาชญากรรม โดยเกิดการลักขโมยพืชผลทางการเกษตร เช่น กล้วยและมะพร้าว รวมถึงของใช้ส่วนตัวที่แทบไม่เหลือ
ด้าน นางสาวนาซีบะ อีแต เยาวชนจากปัตตานี ชี้ว่า “น้ำกระท่อมระบาดทุกบ้านเลยตอนนี้” และกลายเป็นปัญหาที่หลายคนมองข้ามเพราะความรู้สึกว่าเป็นเรื่องปกติ เธอระบุว่าการ “กระท่อมเสรี” ได้สร้างปัญหาอย่างมหาศาล ทำลายระบบครอบครัวและสังคมอย่างรุนแรง ทำให้เศรษฐกิจในครัวเรือนย่ำแย่ เกิดอาชญากรรมอื่นตามมาอย่างประเมินค่าไม่ได้ เธอจึงขอบคุณทุกฝ่ายที่มีความพยายามจะผลักดันให้พืชกระท่อมกลับไปเป็นยาเสพติด และขอให้ ศอ.บต. ลงพื้นที่อย่างต่อเนื่องเพื่อจี้ทุกหน่วยงาน และให้สื่อทำงานอย่างต่อเนื่องเพื่อเผยแพร่ข่าวสาร
ขณะที่ นางสาวอามีเนาะ สาเละ เยาวชนจากนราธิวาส ได้เปิดเผยถึงปัญหาที่ซับซ้อนยิ่งกว่า โดยระบุว่าในพื้นที่นราธิวาส เจ้าหน้าที่ยังไม่ขยับเท่าที่ควร ร้านค้ากระท่อมยังคงเปิดขายอย่างเปิดเผย โดยใช้หน้าร้านเป็นฉากบังหน้า ขณะที่เบื้องหลังมีการจำหน่ายสารเสพติดอื่นๆ และมีบริการส่งถึงที่ ที่น่ากังวลคือเธอเชื่อว่าเจ้าหน้าที่บางส่วนมีส่วนเกี่ยวข้องและมีผลประโยชน์กับเครือข่ายค้ายาเสพติด ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญในการแก้ปัญหา
ปัญหาการใช้สารเสพติดยังส่งผลให้ผู้เสพมีอาการคลุ้มคลั่ง อาละวาด ทำลายข้าวของและทำร้ายร่างกายผู้อื่น นอกจากนี้เธอยังชี้ให้เห็นถึงความเสียหายในมิติที่ลึกซึ้งกว่านั้น โดยเชื่อว่าถ้าเยาวชนถูกทำลายด้วยยาเสพติด กำลังของชาติก็จะไม่มีคุณภาพ และหากมัสยิดหรือวัดไม่มีเยาวชนเข้า ความเสียหายในมิติทางศาสนาและสังคมก็จะตามมาอีกหลายอย่าง
นอกจากนี้ จากปรากฏการรายงานของสื่อมวลชน พบว่า การรวมพลังของชุมชน ชุมชนในหลายอำเภอมีการลุกขึ้นสู้และร่วมมือกับเจ้าหน้าที่อย่างจริงจัง เห็นได้จากการโค่นและเผาทำลายต้นกระท่อม รวมถึงการขอความร่วมมือให้เลิกขาย นโยบายลงสู่พื้นที่ แสดงให้เห็นว่านโยบายจากส่วนกลางถูกนำไปปฏิบัติจริงในหลายพื้นที่ และสามารถลดการขายลงได้อย่างมีนัยสำคัญในบางชุมชน การสร้างความตระหนักรู้ การเผยแพร่ข่าวอย่างต่อเนื่อง ทำให้ประชาชนในพื้นที่ โดยเฉพาะเยาวชน เริ่มตระหนักถึงปัญหาอย่างแท้จริง และกล้าที่จะออกมาให้ข้อมูล
แต่ความท้าทายที่ยังคงอยู่และต้องเร่งดำเนินการ ช่องว่างในการปฏิบัติงาน: แม้บางพื้นที่จะประสบความสำเร็จ แต่ก็ยังมีบางอำเภอ เช่น ในจังหวัดนราธิวาส ที่เยาวชนมองว่าการทำงานยังไม่เต็มที่และมีการซื้อขายอย่างโจ่งแจ้ง ซึ่งสะท้อนถึงการปฏิบัติงานที่ยังไม่สม่ำเสมอในทุกพื้นที่ ปัญหาคอร์รัปชัน มีข้อกล่าวหาที่น่ากังวลว่าเจ้าหน้าที่บางส่วนอาจมีส่วนเกี่ยวข้องกับผลประโยชน์จากเครือข่ายยาเสพติด ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญที่ต้องมีการตรวจสอบอย่างจริงจังผลกระทบทางสังคม ชี้ให้เห็นว่ากระท่อมได้สร้างปัญหามากกว่าที่คิด ทั้งปัญหาครอบครัว การก่ออาชญากรรม ไปจนถึงการทำลายรากฐานทางสังคมและศาสนา ซึ่งเป็นปัญหาระยะยาวที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างยั่งยืนแม้รัฐบาลจะมีความมุ่งมั่นและมีผลงานที่น่าชื่นชมในหลายพื้นที่ แต่ความสำเร็จที่ยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อสามารถจัดการกับความท้าทายที่ยังคงอยู่ได้อย่างเด็ดขาด ไม่ว่าจะเป็นปัญหาการปฏิบัติงานที่ขาดความต่อเนื่อง หรือการกำจัดเครือข่ายที่มีอิทธิพล รวมถึงการจัดการกับปัญหาภายในองค์กรภาครัฐเอง เพื่อให้ความหวังที่กำลังจุดประกายในพื้นที่ชายแดนใต้เป็นความจริงอย่างยั่งยืน
ตอริก สหสันติวรกุล รายงาน
